اخرین بروزرسانی در جولای 16, 2026 توسط رویا زمانی
روایتی از باغ و عمارتی که یک تاجر هنردوست ساخت و حالا به یکی از محبوبترین دیدنیهای شیراز تبدیل شده است
در یکی از کوچههای قدیمی شیراز، جایی که عطر بهارنارنج با آفتاب ملایم در هم آمیخته، بنایی باشکوه خودنمایی میکند. عمارت شاپوری نه فقط یک خانه تاریخی، بلکه گنجینهای از هنر، معماری و خاطرات روزگار گذشته است که در خیابان انوری، تقاطع خیابان اهلی شیراز قرار دارد و دسترسی آسانی به خیابان معروف کریمخان زند دارد.
از خانهای اشرافی تا میراثی ملی؛ روایت پنج سال ساخت و یک قرن زندگی
ساخت عمارت شاپوری به سالهای ۱۳۱۰ تا ۱۳۱۵ خورشیدی بازمیگردد. این بنا به دستور عبدالصاحب شاپوری، از تاجران متمول و خوشنام شیرازی که در زمینه صادرات فرش و محصولات کشاورزی فعالیت داشت، ساخته شد. طراحی و اجرای آن بر عهده استاد ابوالقاسم مهندسی، معمار نامدار شیرازی بود که به دقت و ظرافت در کار شهرت داشت.
خانواده شاپوری تا اوایل دهه ۱۳۷۰ در این عمارت سکونت داشتند. پس از آن، بنا چند سالی متروکه ماند تا اینکه در سال ۱۳۷۸، سازمان میراث فرهنگی استان فارس آن را خریداری کرد و پس از مرمت، در تاریخ ۱۶ مهر ۱۳۷۹ با شماره ثبت ۲۷۸۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
تلفیق هنر ایرانی و اروپایی؛ وقتی یک بنا کلیشهها را میشکند
عمارت شاپوری در زمینی به وسعت ۴۶۳۵ مترمربع و با زیربنای ۸۴۰ مترمربع در دو طبقه ساخته شده است. آنچه این بنا را از سایر بناهای همدوره خود متمایز میکند، نوآوریهای معماری خلاقانهای است که در آن به کار رفته:
- دسترسی از ضلع شمالی: برخلاف باغهای سنتی ایرانی که ورودی اصلی در محور تقارن بنا قرار دارد، در عمارت شاپوری برای ورود به ساختمان باید چرخشی ۹۰ درجه به سمت ضلع شمالی داشته باشید. این تغییر با هدف دسترسی آسانتر با خودرو که در آن زمان تازه در ایران رایج شده بود، طراحی شده است.
- حوض پنجپر در میانه باغ: برخلاف حوضهای مستطیلشکل رایج در معماری ایرانی، حوض این باغ به شکل یک گل پنجپر طراحی شده است. مسیرهای دسترسی به عمارت نیز بهصورت مارپیچ در اطراف آن شکل گرفتهاند.
- راهپله در مرکز عمارت: وجود یک راهپله دوسویه در میانه ساختمان، ایدهای برگرفته از معماری اروپایی است که در بناهای همدوره خود کمتر دیده میشود.
- بالکن با ۱۴ ستون گچی: اضافهکردن بالکن با ۱۴ ستون قرینه و گچبریهای ظریف، یکی از بارزترین نشانههای تلفیق معماری اروپایی با سنت ایرانی است.
- کاشیکاری هخامنشی بر پیشانی ایوان: نقاشی انسان بالدار با الهام از نقش فروهر دوره هخامنشی، با رنگهای لاجوردی، قرمز، قهوهای و سفید بر روی کاشیهای هفترنگ، جلوۀ منحصربهفردی به نما بخشیده است.
باغی که سکوت درختانش را به سخن میگیرد
با وجود اینکه معابر باغ بهصورت قرینه طراحی شدهاند، نوع درختان کاشتهشده در دو طرف متقارن نیست. این باغ با درختان سرو، کاج، چنار، افرا، انجیر، انار، خرما و نارنج و گلهای رز و شمعدانی، فضایی آرامبخش و دلنشین خلق کرده است.
امروز عمارت شاپوری؛ از کافه و رستوران تا نمایشگاه هنر و صنایعدستی
امروزه عمارت شاپوری پذیرای عموم مردم است. در این مجموعه، یک کافهشاپ و رستوران در فضای باز حیاط فعالیت میکند که با موسیقی زنده و دکوراسیون سنتی، فضایی نوستالژیک پدید آورده است. همچنین بخشی از عمارت به نمایشگاه آثار هنری و صنایعدستی شیراز اختصاص دارد که فرصتی برای آشنایی با فرهنگ و هنر این شهر فراهم میکند.
ساعات کاری: همهروزه از ساعت ۸ صبح تا ۱۱ شب (بازدید از عمارت تا ۸ شب و استفاده از کافه و رستوران تا ۱۱ شب) .
هزینه ورودی: برای گردشگران ایرانی حدود ۱۰ هزار تومان و برای گردشگران خارجی ۵۰ هزار تومان (در صورت استفاده از کافه یا رستوران، نیازی به تهیه بلیط نیست) .
دیدنیهای اطراف
عمارت شاپوری در نزدیکی چند جاذبه مهم شیراز قرار دارد:
- ارگ کریمخان زند (حدود ۱۵ دقیقه پیادهروی)
- بازار وکیل و حمام وکیل (حدود ۱۷ تا ۲۰ دقیقه پیادهروی)
- خانه فروغالملک و موزه مشکینفام (کمتر از ۱۰ دقیقه)
عمارت شاپوری نه فقط یک بنای تاریخی، بلکه روایتگر ذوق و سلیقهای است که توانست مرزهای معماری سنتی را جابهجا کند و اثری جاودان از خود بر جای بگذارد. اگر به شیراز سفر کردید، بازدید از این عمارت را فراموش نکنید.
