اخرین بروزرسانی در جولای 14, 2026 توسط رویا زمانی
در دل کوههای سربهفلککشیدهی زاگرس، در ارتفاعی خیرهکننده و در میان صخرههای سخت و تیز، غاری آرمیده است که نامش با ترس، هیجان و مرگ گره خورده است. غار پراو که به «پرآو» نیز شهرت دارد، نه یک جاذبهی گردشگری معمولی، بلکه یکی از دشوارترین، عمیقترین و مرگبارترین غارهای جهان محسوب میشود. این غار که تا سالها لقب «اورست جهان» را یدک میکشید، با چاههای عمیق، دیوارههای برنده، سرمای استخوانسوز و مسیرهای سینهخیز، فقط و فقط به روی غارنوردان و کوهنوردان فوقحرفهای و با تجهیزات کامل گشوده میشود و هر گونه ورود غیرحرفهای به آن، پایانی جز فاجعه ندارد.
غار پراو کجاست؟ نشانی از اعماق تاریکی در شمال شرق کرمانشاه
برای یافتن این غول خاموش، باید به استان کرمانشاه و در ۱۲ کیلومتری شمال شرقی شهر کرمانشاه، در منطقهی حفاظتشدهی «پیستون» و نزدیکی روستای «چالابه» سفر کنید. غار پراو در ارتفاع ۳۰۵۰ متری از سطح دریا، در دل کوه پراو، یکی از مرتفعترین قلههای زاگرس، جای گرفته است. موقعیت مکانی این غار، در منطقهای سختگذر و کوهستانی، خود اولین مانع برای رسیدن به دهانهی آن است و مسیر دسترسی به آن، حتی پیش از ورود به غار، نیازمند مهارتهای کوهنوردی پیشرفته است.
مشخصات غار پراو؛ عددهایی که از عظمت و وحشت حکایت دارند
غار پراو با عمقی حدود ۷۵۲ متر و طولی معادل ۱۴۵۰ متر، یکی از عمیقترین غارهای جهان است. آنچه این غار را به یک کابوس برای غارنوردان تبدیل کرده، وجود ۲۶ حلقه چاه عمیق و صدها چاهک و چالهی مرگآفرین در مسیر آن است. عمیقترین این چاهها، «حلقه شماره ۱۶» با ارتفاع ۴۲ متر است که حتی دیدن آن از لبه، هر بینندهای را به لرزه میاندازد. درون غار، دمای هوا بین ۱ تا ۳ درجه سانتیگراد در نوسان است و آب حاصل از ذوب یخچالهای زیرزمینی، در برخی نقاط به دمای صفر درجه میرسد.
چرا غار پراو اینقدر خطرناک است؟ سفری به دل تاریکی و مرگ
درجهی سختی پیمایش غار پراو در سطح D5 (بالاترین سطح) طبقهبندی میشود. این درجهبندی بهخوبی نشان میدهد که این غار برای چه کسانی ساخته شده است: نه برای گردشگران، نه برای ماجراجویان آماتور، بلکه فقط برای غارنوردان نخبهای که مرگ را با تمام وجود لمس کردهاند.
- دیوارههای تیز و برنده: دیوارههای غار از سنگهای آهکی با لبههای تیز و برنده تشکیل شدهاند که در هنگام فرود و صعود، لباس غارنوردان را پاره کرده و به راحتی باعث آسیبهای جدی فیزیکی و بریدگیهای عمیق بر روی بدن میشوند.
- مسیرهای تنگ و سینهخیز: در بخشهایی از غار، فضای عبور آنقدر تنگ میشود که تنها راه پیشروی، حرکت بهصورت سینهخیز یا خرچنگرو در میان گلولای سرد است.
- چاههای مرگآفرین: ۲۶ چاه عمیق، برخی با عمق بیش از ۴۰ متر، در دل تاریکی انتظار میکشند. یک اشتباه در مهارت فرود یا یک طناب پاره شده، بهمعنای سقوطی مرگبار به اعماق تاریکی است.
- دمای انجماد و آب یخزده: هوای داخل غار همواره در نزدیکی نقطهی انجماد است و آب جاری در برخی بخشها، دمایی برابر با صفر درجه دارد که خطر هیپوترمی را برای غارنوردان به همراه دارد.
تاریخچه غار پراو؛ از کشف توسط انگلیسیها تا رکوردشکنیهای مرگبار
غار پراو برای اولین بار توسط زمینشناسان انگلیسی در حین اکتشافات در کوههای زاگرس شناسایی شد و آنها در یادداشتهای خود به وجود دهانهای بزرگ و اسرارآمیز در این منطقه اشاره کردند. اولین گروه غارنوردی که پا به این غار گذاشت، تیمی ۱۱ نفره از انگلیسیها به سرگروهی جان میلتون بودند که موفق شدند تا چاه شماره ۲۶ پایین رفته و حوضچهی گلی ۵۰ متری آن را مشاهده کنند. در سال ۱۳۵۱، گروه دیگری از انگلیسیها به سرگروهی دیوید جانسون نیز تلاش کردند تا عمق بیشتری را کاوش کنند، اما موفق به شکستن رکورد گروه قبلی نشدند.
غارنوردان لهستانی و روسی نیز بعدها به این غار آمدند، اما پیشرفت آنها در این غار وحشتانگیز، بسیار ناچیز بود. تا اینکه در سال ۱۳۷۰، یک گروه ایرانی موفق شدند به حوضچهی انتهایی برسند و بعدها گروه دیگری از غارنوردان ایرانی، دهانههای جدیدی را در این غار کشف کردند. با این حال، غار پراو که زمانی لقب اورست جهان را یدک میکشید، امروز به دلیل کشف غارهای عمیقتر در جهان، به رتبهی ۲۲۱ تنزل یافته است، اما همچنان در لیست مرگبارترین غارهای جهان جایگاه ویژهای دارد.
مرگ در غار پراو؛ قربانیانی که هرگز به نور بازنگشتند
غار پراو نه فقط یک چالش، که یک قاتل خاموش است که تاکنون جان ۵ غارنورد حرفهای ایرانی را گرفته و اجساد برخی از آنها، هرگز از دل تاریکی بیرون کشیده نشده است. نامهای این قربانیان، بر دیوارههای غار و در خاطر غارنوردان، حک شده است:
- سعید امینی (مستندساز) در حین صعود از چاه سوم جان باخت.
- ویکتوریا کیانیراد در چاه شماره ۱۸ سقوط کرد و امیر احمدی نیز در کنار همان چاه، جان سپرد. اجساد این دو تن، همچنان در جانپناه شماره ۱۸، در همان تاریکی مطلق مدفون است.
- خلیل عبدنکویی (عکاس و کوهنورد) در چاه شماره ۱۱ به کام مرگ کشیده شد.
- پدرام بوچانی نیز بر اثر پاره شدن طناب خود، به اعماق غار سقوط کرد.
بهترین زمان برای «نگاه به دهانهی» غار پراو و جاهای دیدنی اطراف
تأکید میکنیم، بازدید از غار پراو بههیچوجه توصیه نمیشود. اما اگر صرفاً قصد تماشای دهانهی این غار را از دور دارید، فصل بهار و تابستان، بهدلیل کاهش بارندگی و مساعدتر بودن آبوهوا، بهترین زمان است. با این حال، بهجای ریسک کردن، پیشنهاد میکنیم از جاذبههای تاریخی و طبیعی شگفتانگیز نزدیک به غار دیدن کنید که هر کدام داستانی کهن و باشکوه برای روایت دارند:
- طاق بستان: یکی از باشکوهترین مجموعههای نقشبرجستهی سنگی دورهی ساسانی که در نزدیکی کرمانشاه قرار دارد.
- کتیبه و نقشبرجستههای بیستون: یک شاهکار ثبتشده در یونسکو که روایتگر فتوحات داریوش بزرگ است.
- غار قوریقلعه: بزرگترین غار آبی ایران که برخلاف پراو، ایمن و قابلبازدید برای عموم است.
- معبد آناهیتا: یکی از بزرگترین و باشکوهترین بناهای سنگی ایران باستان در شهر کنگاور.
