اخرین بروزرسانی در جولای 28, 2026 توسط رویا زمانی
گشتی در کلوت شهداد با همه زیباییهای طبیعی؛ از شهر ارواح تا گرمترین نقطه زمین
کلوت شهداد کرمان یکی از شگفتانگیزترین پدیدههای طبیعی ایران و جهان است که در حاشیه کویر لوت و نزدیکی شهر شهداد قرار دارد. این منطقه که به «شهر ارواح» معروف شده، مجموعهای از برجهای شنی عظیم و کلوتهای بلند است که طی هزاران سال توسط باد و آب شکل گرفتهاند و از دور به مانند یک شهر خالی از سکنه دیده میشوند. کلوتهای شهداد نهتنها به عنوان یکی از جاذبههای گردشگری استان کرمان شناخته میشوند، بلکه به دلیل اهمیت زمینشناسی و زیبایی خیرهکننده، در فهرست میراث جهانی یونسکو نیز به ثبت رسیدهاند.
کلوت شهداد با طولی حدود ۱۴۵ کیلومتر و عرضی در حدود ۷۰ تا ۸۰ کیلومتر، پهناورترین و بزرگترین مجموعه کلوتهای جهان محسوب میشود. این منطقه از شمال تا جنوب امتداد دارد و در مجاورت تلماسههای عظیم شرق کویر و جلگه تکاب قرار گرفته است. نکته جالب اینجاست که کلوتهای شهداد بر اساس گزارش ناسا، یکی از گرمترین نقاط کره زمین هستند و دمای آن در برخی از روزهای سال به ۷۰ درجه سانتیگراد میرسد. این منطقه که در سالهای ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۹ به عنوان گرمترین نقطه زمین ثبت شده، در سال ۲۰۰۵ با دمای ۷۰.۷ درجه سانتیگراد رکورد زده است.
کلوت و برخان؛ شاهکار معماری طبیعی در کویر
کلوتها که در علم جغرافیا به آنها «یاردانگ» گفته میشود، پدیدههای طبیعی مختص مناطق کویری هستند که در برخی از کویرهای خاص مانند کویر لوت ایران و بیابانهای آمریکا و مصر وجود دارند. واژه «کلوت» از ترکیب دو بخش «کل» (به معنای شهر یا آبادی) و «لوت» (اشاره به کویر لوت) ساخته شده است. راز شکلگیری این سازههای شگفتانگیز، هزاران سال همکاری «فرسایش آبی» و «سایش بادی» است. بادهای قدرتمند کویر، دیوارههای کلوت را به گونهای تراشیدهاند که یک سمت آن پرشیب و سمت دیگر کمشیب است.
در کنار کلوتها، پدیده «برخان» نیز در این منطقه دیده میشود. برخان نوعی تپه شنی است که شیب آن در جهت وزش باد غالب منطقه کمتر و در سمت دیگر آن بیشتر است. شنهای برخان معمولاً روان هستند و هنگام قدم زدن یا رانندگی باید احتیاط کامل داشت. منطقه کلوت شهداد همچنین دارای ویژگیهای منحصربهفرد دیگری مانند رود شور (تنها جریان دائمی آب در دل کویر لوت)، پلیگونهای نمکی (طرحهای ششضلعی هندسی بر اثر رسوب نمک) و نبکاها (درختچههای گز که تپههای ماسهای را در آغوش گرفتهاند) است.
رنگبندی منطقه شهداد برای گردشگران
با توجه به وسعت زیاد و شرایط خاص منطقه، برای حفظ امنیت گردشگران، کلوت شهداد به سه محدوده رنگی تقسیم شده است:
- محدوده سبز (ایمن): شامل دو کیلومتر ابتدایی جاده شهداد-نهبندان است. تمامی امکانات گردشگری، تفریحی و اقامتی در این بخش مستقر هستند و برای عموم آزاد است. گردشگران میتوانند بدون نیاز به تجهیزات خاص از این منطقه بازدید کنند.
- محدوده نارنجی: ورود به این بخش نیازمند تجهیزات آفرود، راهنمای محلی و تجربه کویرنوردی است.
- محدوده قرمز (ممنوعه): ورود به این منطقه برای گردشگران عادی اکیداً ممنوع است و تنها با مجوزهای خاص و برای تیمهای تخصصی امکانپذیر است.
بهترین زمان بازدید و مسیر دسترسی
به دلیل گرمای شدید کویر لوت، بهترین زمان برای بازدید از کلوت شهداد، فصلهای پاییز، زمستان و اوایل بهار (از نیمه دوم آبان تا نیمه اول اردیبهشت) است. در این فصول، دمای روز مطبوع و شبها خنک و لذتبخش است. بر اساس آخرین توصیههای کارشناسان، حتی در فصول خنک، باید پیش از ورود به منطقه وضعیت باد را بررسی کرد و از همراهی یک راهنمای محلی استفاده نمود. از اواسط اردیبهشت تا پایان شهریور، دمای کویر به شدت بالا میرود و بازدید از آن به هیچ وجه توصیه نمیشود.
آدرس کلوت: استان کرمان، جاده قدیم کرمان-بم، جاده سیریچ، جاده شهداد، کلوت شهداد.
برای دسترسی به این منطقه، ابتدا به کرمان رفته و از طریق جاده قدیم به سمت بم حرکت کنید. پس از حدود ۳۵ کیلومتر به شهر سیریچ میرسید و باید به سمت جاده شهداد بروید. در این جاده، دوراهی شهداد-گلبافت وجود دارد که باید به سمت شهداد ادامه دهید. مسیر تا سیریچ بزرگراه دوبانده است، اما پس از آن جادهای تکبانده و کوهستانی است که احتیاط در رانندگی را الزامی میکند. با ادامه مسیر، کمکم سازههای طبیعی کلوت نمایان میشوند.
- توصیههای ضروری برای سفر به کلوت شهداد: به همراه داشتن کلاه آفتابگیر، عینک آفتابی، کرم ضدآفتاب، لباس و کفش مناسب که ماسه به آن نفوذ نکند، و مقدار کافی آب ضروری است. از آنجا که در منطقه آنتن دهی موبایل بسیار ضعیف است، حتماً پیش از سفر به خانواده و دوستان خود اطلاع دهید. همچنین، بدون مجوز و راهنمای محلی وارد محدوده نارنجی و قرمز نشوید و برای کاهش آسیبهای زیستمحیطی، زبالهها را با خود بازگردانید.
- مهمترین دیدنیهای نزدیک کلوت: دریاچه جوان شهداد (که در اثر سیلاب سال ۱۳۹۸ در میان کلوتها شکل گرفت)، دشت گندم بریان (با پوشش سنگهای آتشفشانی سیاه و گرمای شدید)، تنگه رتیل و رود کال شور از دیگر جاذبههای دیدنی در نزدیکی کلوت شهداد هستند.
کلوت شهداد کرمان شاهکاری از هنر معماری طبیعت است که هر بینندهای را مبهوت میکند. قدم زدن میان این برجهای عظیم کلوخی که از دور مانند یک شهر متروکه و افسانهای به نظر میرسند، تجربهای است که در هیچ نقطه دیگری از جهان نمیتوان یافت. اگر به سفرهای کویری و ماجراجویانه علاقهمندید، بازدید از این عارضه طبیعی بینظیر که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است، یکی از بهیادماندنیترین تجربههای سفر شما خواهد بود.
